scorecardresearch.com Tarihi ve ustalarıyla âşık edebiyatı Kitap Yazısı ve Makale Yorumları Radikal Kitap'ta!

Tarihi ve ustalarıyla âşık edebiyatı

Prof. Saim Sakaoğlu’nun ‘Âşık Edebiyatı Araştırmaları’ adlı kitabı âşık edebiyatını tanıtmakla kalmıyor, edebiyatın bu önemli kolunun gelişimini, ustalarını, onlardan örnekleriyle beraber iletiyor.

09.12.2016 05:00

Tarihi ve ustalarıyla âşık edebiyatı

Dikkatli okurlarım fark etmiştir. Çoklukla, Radikal Kitap’ta yazdığım kitapları başka ölçütlerle seçiyorum. Unutulmaması gereken, mutlaka okura iletilmesi gereken, ancak gerek dağıtım sorunları sebebiyle gerek günlük yaşamın temposu içinde gözden ırak düşebilecek kitaplar bunlar. Bu hafta tanıtacağım kitap, halk edebiyatı, halk bilgisi, halk şairleri, âşık edebiyatı hakkında kitaplarıyla bilim ve edebiyat dünyasının tanıdığı Prof. Dr. Saim Sakaoğlu’nun ‘Âşık Edebiyatı Araştırmaları’ adlı kitabı.
Kitabı, Bodrum’daki bir kitapçıdan almıştım. İstanbul ve Ankara kitapçılarında bu kitaba rastlamadım. Kitap, âşık edebiyatını tanıtmakla kalmıyor. Edebiyatın bu önemli kolunun gelişimi, ustalarını, onlardan örnekleriyle beraber iletiyor.
10 bölümlük kitap sırasıyla; Türk Saz Şiiri: Dünü, Bugünü, Yarını/ Ozandan Günümüze Âşık Kavramı/ Koşma Kavramı Etrafında/ Âşığın Kafiye Dünyası/ Şiirlerin Yazıya Aktarılması/ Cönkleri Karıştırırken/ Âşıklar Değişik Konular Arasında Dolaşıyor/ Âşıklar Anadolu’da Dolaşıyor/ Âşıklar Türkiye Dışında da Dolaşıyor/ Dünden Bugüne Âşıklarımız başlıklı bölümlerden oluşuyor.

Bir de ‘Bayramlar, Şenlikler, Karşılamalar, Derlemeler’ bölümü ve ‘Günlük Olayların Saz Şairine Yansıması’ bölümleri var ki, âşık geleneğinin pratikteki örneklerini gösteriyor. Saz şairlerinin Türk şiir tarihinde çok önemli bir yeri vardır. Yüzyıllardan beri Türk halkının dili olup coşan bu sanatkâr ruhlu insanlar, tarihi olayların yansıtılmasından sosyal olayların gündeme getirilmesine kadar pek çok konuda bize şahitlik edebilmektedir. Haliyle 17. yüzyılı Kuloğlu, Kayıkçı Kul Mustafa’dan; 19. yüzyılı Dadaloğlu, Seyranî, Zihnî gibi isimlerden öğrenmek mümkündür.
‘Saz şairi kimdir?’ sorusuna cevap vererek söze giriyor Sakaoğlu. Bu zamana kadar yapılan tanımların büyük oranda eksik kaldığını dile getirip önemli bir konuya değiniyor; “Tarihçilerin düzenlediği bir toplantıda ‘saz şairi’ kavramının açıklanmasına ihtiyaç vardır.”

Yazara göre bugünün saz şairleri de bugünü yarına taşımaktadırlar.
Sakaoğlu, divan şairleri ile saz şairleri arasındaki hayat standardına da değiniyor ve divan şairlerinin müreffeh yaşamına karşılık, saz şairlerinin çoğunun ömrünü sıkıntı içinde tükettiğini belirtiyor.
Bugünün saz şairlerinin günlük sorunları/sorunları, dertleri nasıl anlattıklarını yazar bize örneklerle gösteriyor:
Kayserili Âşık Gözübenli (Mustafa Önder) şiirine; “Dinle beni bakan bey” diye başlıyor.
Çoluk çocuğun kavun karpuzu bilmediğinden yakınmaya başlayıp bakın neler söylüyor:
“Danıştay, Sayıştay, hür anayasam,
 Her yıl delik bütçem, kupkuru kesem,
 Sırtıma binerek yükselen ya sen,
 Dağıt dört yanına paylıyım paylı.”

Yine göçler dikkat çeken ana konulardan biri. Kitabın dikkate değer bölümlerinden birisi ise ‘İmparatorluk Dönemi Saz Şairlerinin İstanbul’a Bakışları’. İstanbul’a dair değişik bilgiler, örnekler içeriyor.
Bugüne kadar hazırlanan birçok antolojide çoğunlukla divan şairlerinin, cumhuriyet şairlerinin İstanbul’a bakışlarını okuyan bizler, İstanbul’u yeni bir şiir dünyası üzerinden tanıyoruz.
‘Âşık Edebiyatı Araştırmaları’, aşktan tabii afetlere, yaşanmış öykülerden memleket meselelerine kadar bütün malzemeyi nasıl şiire döktüklerini ortaya koyarken, halk şiirinin sınırsızlığını fark etmemizi sağlıyor.
Halkın sesini, derdini, sorunun güncel olanı hemen yazıya döken bu şiir türünün Anadolu’daki sözlü edebiyat tarihinin büyük bölümünü oluşturduğunu göreceksiniz.
Böyle kitapları alıp kütüphanemize koymalıyız. (e-posta: komen54@hotmail.com/ Tel: 0332 3534715)

ÂŞIK EDEBİYATI ARAŞTIRMALARI
Prof. Dr. Saim Sakaoğlu
Kömen Yayınları
704 sayfa, 45 TL.

 

 

 

 

 

 

 

 

YORUM YAZ

Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.

H.P. Lovecraft testi

H.P. Lovecraft testi

İyi ki doğdun Lovecraft

Korkunun efendisi, fantastik edebiyat ve bilim kurgunun atası Howard Phillips Lovecraft, tam 125 yıl önce bugün doğdu. Kara düşlerin görünmez kitabını yazan ustayı bir testle hatırlayalım istedik. Testi tamamladığınızda ustaya ne mesafede olduğunuzu anlayacaksınız.

TESTE BAŞLA

ÖDÜLLÜ SORU

Soruyu doğru cevaplayan 20 kişiye Christopher Andersen'in “Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi” kitabını hediye ediyoruz.

'Soruyu doğru cevaplayan 20 kişiye Christopher Andersen'in “Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi” kitabını hediye ediyoruz.'

“Eğer ben hayatımın gerçekten neye benzediğini yazsaydım, doğrudan ve peşin peşin, insanlar kaçacak delik ararlardı.” 

Ünlü biyografici Christopher Andersen'in kaleme aldığı Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi işte Jagger'ın bu sözleriyle başlıyor. Hak vermemek elde değil. Zira Rolling Stones 60'larda Beatles ile aynı zamanda müzik sahnesine çıktığında yolunu çizmişti: Beatles ne kadar temiz yüzlü, efendi ve sevimliyse Rolling Stones da bir o kadar sivri dilli, asi, kaba, baştan çıkarıcı ve provokatifti. Rock'n'roll'un kötü çocukları Mick Jagger, Keith Richards, Brian Jones, Charlie Watts ve Ron Wood'un tutkulu ve ateşli müziğinin, uzun soluklu dinamik birlikteliğinin temelinde de bu ilkel ve vahşi enerji yatıyordu. 53 yılı deviren Rolling Stones'un bu baştan çıkarıcı enerjisinde en büyük pay sahibi şüphesiz Mick Jagger'dı.

Daha önce pek çok ünlünün biyografisini kaleme almış olan Christopher Andersen, Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi kitabında Jagger'in 1943'te Londra'nın kenar mahallelerinden Dartford'da orta sınıf bir ailenin iyi huylu, zeki, çalışkan ve ilgi odağı olmayı seven oğlundan ateşli, seksi ve isyankâr bir şeytana, karizmatik rock tanrısına evrilişini, küçücük bir bekâr evindeki sefil yaşantıdan Jackie Onasis ve Prenses Margaret gibi isimlerle kanka olduğu sosyetik hayata geçişini gözler önüne seriyor. Kibirli, bencil, ele avuca sığmaz bir rock yıldızı olarak Jagger'ın seks, uyuşturucu, rock'n roll, şöhret, para ve aşırılıklarla dolu zevküsefa içerisindeki hayatını iliklerine kadar nasıl yaşadığını, detaylarını sakınmadan anlatıyor; doğrudan ve peşin peşin!


The Rolling Stones hangi yıl kurulmuştur?

  • 1960
  • 1961
  • 1962
  • 1963

ÇOK OKUNANLAR