scorecardresearch.com Mehmet Taner’den ‘Vezinler’ Kitap Yazısı ve Makale Yorumları Radikal Kitap'ta!

Mehmet Taner’den ‘Vezinler’

İlk şiir kitabı 1978’de yayınlanmış olmasına rağmen, Mehmet Taner’in İkinci Yeni dönemi şairi olduğunu gözden kaçırmamalıyız...

16.12.2016 05:00

Mehmet Taner’den ‘Vezinler’Mehmet Taner

“Beyaz çarşafların üzerinde/ Sağıma dönemez’im/ Soluma dönemez’im (…) Takık dişlerimi aldın/ Beyaz bıyığımı incelttin/ Kara boşluğa yumdun ağzımı/ Kımıldayan er kolumu/ Demirlere bağladın// Tüm kitap çekildi hücrelerimden/ Cümle kılcal zaman, iplik gibi çekildi/ Doksan dokuz adın, döküldü sofradan bir bir/ Kaldın usumda, savrulan bir edat gibi ey nehir.”
Bu dizeler, Mehmet Taner’in bir şiirine ait; adı, ‘Kuru Ayaza Bıraktın Beni’. Bu şiir, şairin ‘Vezinler’ adıyla yayınlanan toplu şiirlerinin ikinci cildinde yer alıyor.

‘Vezinler’ aslında 2016’nın bahar aylarında yayımlandı ama üzerinde durulmadı. ‘Vezinler’ toplamı, 2002’de yayımlanan ‘Veda Vezinleri’ ile 2006 yılında yayınlanan ‘Çevre Çitin Üzerinde Yağmur’ adlı kitaplarından oluşuyor. Bu iki kitaptan ilki, yayınlandığında belli bir ilgi yaratmışsa da ikincisinin, hatırladığım kadarıyla pek üzerinde durulmadı. Bunda şiirin kendisinden gelen bir neden de var. Zor bir şiirdir, Mehmet Taner’in şiiri. Bu zorluk bu şiirin, ezber kavrayışlara kendisini vermemesinden kaynaklanır. Bu şiirin analizine ilişkin poetik teoriyi, bu şiirin kendisinden çıkarmanız gerekir. Söz gelimi toplumun dindar olması, laik anlayışa dayalı bir siyasal yönetimin işini zorlaştırırken, teokratik anlayışa dayalı bir siyasal yönetimin işini nasıl kolaylaştırıyor ise bunun gibi, mesela toplumculuk gibi bir ön-poetik teori de toplumcu şairlerin şiirlerinin kavranışına ön kolaylık, yani ezber-kolaylık sağlar veya böyle bir yanılsama oluşturur. İlk şiir kitabı 1978 yılında yayınlanmış olmasına rağmen, Mehmet Taner’in İkinci Yeni sonrası döneminin bir şairi olduğunu gözden yitirmemeliyiz. Ama ne demek bu?

Yaygın kanıya göre, İkinci Yeni şiirini, İkinci Yeni şairlerinden sonraki kuşaktan devam ettiren iki şair vardır; Ergin Günçe ve Cahit Zarifoğlu. Her iki şairin ilk kitabı, ‘Gençölmek’ (1964) ile ‘İşaret Çocukları’ (1967) bu bağlamda yer alır. Bu bağlama Özdemir İnce’yi de ve onun ilk şiir kitabı ‘Kargı’yı (1963) da eklememiz gerekir. Her üç şairin başlangıç döneminde, yani ilk kitaplarını oluşturan şiirler toplamında devam eden İkinci Yeni, biçimseldir ve her üç şairde de bu biçimsel bağlam devam etmez ve poetik ölüme sürüklenir.

İkini Yeni’den gelen poetik özün devam ettiği, İkini Yeni sonrası iki şairden daha söz etmemiz gerekir. Egemen Berköz ile Mehmet Taner’dir bu iki şair. Berköz’ün ilk şiir kitabı ‘Çin Askeri Ah Devran’ 1966 yılında yayınlanmış; Taner’in ilk kitabı ‘Sunak’ ise 1978 yılında. Her iki şairde de İkinci Yeni’den devam eden poetik özdür, biçim değil. Her iki şairde farklı biçimsellikte ortaya çıkan bir benzerlik de vardır. Şiirlerinin tinsel evreninde betimlenen, bir yaşayamama durumu, yaşantının deneyinden kopuş durumudur bu. Daha önce dile getirdiğim gibi, ‘yaşantının (erlebnis’in) ölümü’dür bu. Yaşantı kavramı bir defalık yaşama deneyini dile getirir. Erlebnis, Almanca bir kelime, deneyim değil, ilk defa karşılaşılan ve bu ilk deneyden bir badire atlatılarak, bir şey öğrenerek çıkmak durumu. İkinci Yeni, bir yaşantı durumunun şiiri idi.

Mehmet Taner’i İkinci Yeni’den ayıran içeriğe dayalı ayırıcı özellik de burada, yani yaşantının ölümünde ortaya çıkmaktadır. Taner’in şiirinde konuşan anlatıcı-benin odaklandığı nokta, yaşantının kesintiye uğraması, yaşamanın devam etmemesi, edememesi durumudur. Söz gelimi ‘Beni Hayata Geri Verdiğin Sırada’ şiirini okuyalım: “Beni hayata/ Geri verdiğin sırada/ Orada olamam/ Yapraksız bir dal gibi/ Bir ırmak yatağı gibi, kurumuş// Teşekkürler gene de/ Bu ışık damlası için/Aramızda// Acı-Bilinç için/ Ki kendisine/ Değer/Katlanmaya  (…) Kalsın/Titreşim/ Lütfunla/ Baharlar boyu/ Kırık boynumun/ Okluğunda/ Yarı söz, yarı karanlık kara.”

VEZİNLER
TOPLU ŞİİRLER-2
Mehmet Taner
Yapı Kredi Yayınları, 2016
128 sayfa, 19 TL.

 

 

 

 

 

 

YORUM YAZ

Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.

H.P. Lovecraft testi

H.P. Lovecraft testi

İyi ki doğdun Lovecraft

Korkunun efendisi, fantastik edebiyat ve bilim kurgunun atası Howard Phillips Lovecraft, tam 125 yıl önce bugün doğdu. Kara düşlerin görünmez kitabını yazan ustayı bir testle hatırlayalım istedik. Testi tamamladığınızda ustaya ne mesafede olduğunuzu anlayacaksınız.

TESTE BAŞLA

ÖDÜLLÜ SORU

Soruyu doğru cevaplayan 20 kişiye Christopher Andersen'in “Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi” kitabını hediye ediyoruz.

'Soruyu doğru cevaplayan 20 kişiye Christopher Andersen'in “Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi” kitabını hediye ediyoruz.'

“Eğer ben hayatımın gerçekten neye benzediğini yazsaydım, doğrudan ve peşin peşin, insanlar kaçacak delik ararlardı.” 

Ünlü biyografici Christopher Andersen'in kaleme aldığı Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi işte Jagger'ın bu sözleriyle başlıyor. Hak vermemek elde değil. Zira Rolling Stones 60'larda Beatles ile aynı zamanda müzik sahnesine çıktığında yolunu çizmişti: Beatles ne kadar temiz yüzlü, efendi ve sevimliyse Rolling Stones da bir o kadar sivri dilli, asi, kaba, baştan çıkarıcı ve provokatifti. Rock'n'roll'un kötü çocukları Mick Jagger, Keith Richards, Brian Jones, Charlie Watts ve Ron Wood'un tutkulu ve ateşli müziğinin, uzun soluklu dinamik birlikteliğinin temelinde de bu ilkel ve vahşi enerji yatıyordu. 53 yılı deviren Rolling Stones'un bu baştan çıkarıcı enerjisinde en büyük pay sahibi şüphesiz Mick Jagger'dı.

Daha önce pek çok ünlünün biyografisini kaleme almış olan Christopher Andersen, Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi kitabında Jagger'in 1943'te Londra'nın kenar mahallelerinden Dartford'da orta sınıf bir ailenin iyi huylu, zeki, çalışkan ve ilgi odağı olmayı seven oğlundan ateşli, seksi ve isyankâr bir şeytana, karizmatik rock tanrısına evrilişini, küçücük bir bekâr evindeki sefil yaşantıdan Jackie Onasis ve Prenses Margaret gibi isimlerle kanka olduğu sosyetik hayata geçişini gözler önüne seriyor. Kibirli, bencil, ele avuca sığmaz bir rock yıldızı olarak Jagger'ın seks, uyuşturucu, rock'n roll, şöhret, para ve aşırılıklarla dolu zevküsefa içerisindeki hayatını iliklerine kadar nasıl yaşadığını, detaylarını sakınmadan anlatıyor; doğrudan ve peşin peşin!


The Rolling Stones hangi yıl kurulmuştur?

  • 1960
  • 1961
  • 1962
  • 1963

ÇOK OKUNANLAR