scorecardresearch.com Hayatın hızı arttıkça merakımız azalıyor Kitap Yazısı ve Makale Yorumları Radikal Kitap'ta!

Hayatın hızı arttıkça merakımız azalıyor

Merak kaslarımızı şimdiden çalıştırmaya başlayalım: İlham veren hikâyeler, vaka incelemeleri ve pratik tavsiyelerle dolu olan bir kitap: Merak.

26.02.2016 10:40

Hayatın hızı arttıkça merakımız azalıyor

Araştırmalar, üç ila beş yaş aralığında çocukların toplamda yaklaşık 40 bin soru sorduklarını söylüyor. Peki, sonradan neden sorduğumuz sorular azalıyor?

Loewenstein’a göre meraklanmak, bir bilgi boşluğu ile karşılaştığımızda verdiğimiz tepkidir. Yaşlandıkça çevremizde olup bitenleri etkin bir şekilde keşfetmek için daha az çaba sarf eder, daha önce biriktirdiğimiz bilgilerin rehberliğine güveniriz. Çünkü zamanla merakı doğuran bilgi boşluklarına alışır veya çok sayıda boşluk olduğu için görmezden gelmeye başlarız. Buna bir de günlük hayatın koşuşturmacası ve hızlanan dünya eklenince, sorduğumuz sorular gittikçe azalır: Örneğin, günümüzde bir Amerikan filminde yer alan her sahne ortalama iki saniye uzunluğundadır; ancak 1953’te bu süre 27,9 saniyeydi.

Hızımız artıyor ve hayatın hızı arttıkça merakımız azalıyor.

Merak kitabı, insanoğlunu diğer canlılardan ayıran bir özelliği -merak duygumuzu- nasıl tekrar kazanabileceğimizle ilgili ipuçları sunuyor; işte üç tanesi:

Cahilsin, keşke ölsen!
İlber Ortaylı’ya ait olduğu söylenen meşhur söz cehaleti eleştirse de, aslında cahil olduğumuzun farkına vardığımızda kendimizi geliştirmeye başlıyoruz. Meşhur fizikçi James Maxwell bir zamanlar, “tüm gerçek bilimsel gelişmeler cehaletin etraflıca fark edilmesinden doğar” yorumunu yapmıştı. Gözlemlerimiz de, cehaletlerinin farkına varıp, onu kendi çıkarları için kullanmayı öğrenen, bilmedikleri konulara ilgi duyan, hatta onlar hakkında bilgi edinmeyi saplantı haline getiren yöneticilerin değişim karşısında hazırlıksız yakalanma ihtimalinin çok düşük olduğunu ve inovasyona daha yatkın olduklarını gösteriyor. Örneğin Steve Jobs ve Jeff Bezos gibi. Dolayısıyla, “bunun işimle ne ilgisi var?” demeden zihninizi kurcalayan konulara dalmakta fayda var.

Tilki misin kirpi mi?
Tilki, düşmanlarından kurtulmak için yaratıcı ama yorucu yöntemler dener. Kirpi ise, güvenilirliği tecrübe ile kanıtlanmış tek bir strateji kullanır –çömelerek düşmanlarından korunma işini dikenlerine bırakmak. Aynı mantıkla, dünyaya karşı bakış açıları tek bir fikre dayananlara karşı, dünyayı çok çeşitli bakış açıları ile değerlendiren düşünürler vardır: Ronald Reagan bir kirpi iken, Bill Clinton bir tilkiydi. Steve Wozniak bir kirpiyken, Steve Jobs bir tilki idi.

Günümüzde ve gelecekte başarılı olacak liderler ise, her iki hayvanın da özelliklerini kendinde toplayan kişiler olacak, yani tilki-kirpi kırması kişiler. Bu kişilerin bilgi birikimleri, IBM’in tabiri ile “T şeklinde”dir. Günümüzün en değerli çalışanları belli bir uzmanlık alanında edindikleri derin bilgileri (T’nin dikey ekseni), diğer disiplinler hakkında edindikleri genel bilgilerle (yatay eksen) birleştirir. Aynen yıllar önce rahmeti Sakıp Sabancı’nın dediği gibi: “Bir şeyin her şeyini, her şeyin bir şeyini bileceksin.”

“Tamirci düşünür” olmak...
İngilizcedeki “think” (düşünmek) ve “tinker” (bir şeyi düzeltmek/tamir etmek amacıyla kurcalamak) kelimelerinin birleşimi olan “thinkering” fiilinin kökeni tam olarak bilinmiyor. Belki bu terimi “Tamirci Düşünür” olarak Türkçeleştirmek mümkün. Anlam olarak bazı uzmanlarca sosyal ve işbirlikçi çalışma olarak yorumlansa da yazar, soyutla somutu karıştıran, detaylara ve büyük resme dönüşümlü odaklanan bir yaklaşımı ifade etmek için kullanıyor.

Merakı canlandırmanın bir diğer yolu olan bu yaklaşımda, bütünün parçalarını anlamaya, nasıl çalıştığına, içinde neler olduğuna da bakmak kast ediliyor, yani makro ve mikro bakış açılarını harmanlamak. Örneğin, bugün artık hayatlarımızda çok fazla teknoloji var; ancak pek çoğumuz son teknoloji araba motoru veya cep telefonunun nasıl çalıştığını bilmiyoruz. Tüm bu dijital teknolojinin 1 ve 0 rakamlarının yan yana yazılmasından oluştuğuna inanmak ise çok zor.

Merakın bize sağladığı ödüllerin daha evvel hiç olmadığı kadar fazla olduğu bu dönemde, merak kaslarımızı şimdiden çalıştırmaya başlayalım: İlham veren hikâyeler, vaka incelemeleri ve pratik tavsiyelerle dolu olan bu kitabı siz de merak etmiyor musunuz?

MERAK
Ian Leslie
NTV Yayınları
280 sayfa, 22 TL.

 

YORUM YAZ

Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.

H.P. Lovecraft testi

H.P. Lovecraft testi

İyi ki doğdun Lovecraft

Korkunun efendisi, fantastik edebiyat ve bilim kurgunun atası Howard Phillips Lovecraft, tam 125 yıl önce bugün doğdu. Kara düşlerin görünmez kitabını yazan ustayı bir testle hatırlayalım istedik. Testi tamamladığınızda ustaya ne mesafede olduğunuzu anlayacaksınız.

TESTE BAŞLA

ÖDÜLLÜ SORU

Soruyu doğru cevaplayan 20 kişiye Christopher Andersen'in “Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi” kitabını hediye ediyoruz.

'Soruyu doğru cevaplayan 20 kişiye Christopher Andersen'in “Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi” kitabını hediye ediyoruz.'

“Eğer ben hayatımın gerçekten neye benzediğini yazsaydım, doğrudan ve peşin peşin, insanlar kaçacak delik ararlardı.” 

Ünlü biyografici Christopher Andersen'in kaleme aldığı Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi işte Jagger'ın bu sözleriyle başlıyor. Hak vermemek elde değil. Zira Rolling Stones 60'larda Beatles ile aynı zamanda müzik sahnesine çıktığında yolunu çizmişti: Beatles ne kadar temiz yüzlü, efendi ve sevimliyse Rolling Stones da bir o kadar sivri dilli, asi, kaba, baştan çıkarıcı ve provokatifti. Rock'n'roll'un kötü çocukları Mick Jagger, Keith Richards, Brian Jones, Charlie Watts ve Ron Wood'un tutkulu ve ateşli müziğinin, uzun soluklu dinamik birlikteliğinin temelinde de bu ilkel ve vahşi enerji yatıyordu. 53 yılı deviren Rolling Stones'un bu baştan çıkarıcı enerjisinde en büyük pay sahibi şüphesiz Mick Jagger'dı.

Daha önce pek çok ünlünün biyografisini kaleme almış olan Christopher Andersen, Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi kitabında Jagger'in 1943'te Londra'nın kenar mahallelerinden Dartford'da orta sınıf bir ailenin iyi huylu, zeki, çalışkan ve ilgi odağı olmayı seven oğlundan ateşli, seksi ve isyankâr bir şeytana, karizmatik rock tanrısına evrilişini, küçücük bir bekâr evindeki sefil yaşantıdan Jackie Onasis ve Prenses Margaret gibi isimlerle kanka olduğu sosyetik hayata geçişini gözler önüne seriyor. Kibirli, bencil, ele avuca sığmaz bir rock yıldızı olarak Jagger'ın seks, uyuşturucu, rock'n roll, şöhret, para ve aşırılıklarla dolu zevküsefa içerisindeki hayatını iliklerine kadar nasıl yaşadığını, detaylarını sakınmadan anlatıyor; doğrudan ve peşin peşin!


The Rolling Stones hangi yıl kurulmuştur?

  • 1960
  • 1961
  • 1962
  • 1963

ÇOK OKUNANLAR