scorecardresearch.com Osmanlı hekimlerinin sağlıklı yaşam kuralları Kitap Yazısı ve Makale Yorumları Radikal Kitap'ta!

Osmanlı hekimlerinin sağlıklı yaşam kuralları

Osmanlı hekimlerinin yüzlerce yıllık birikimleriyle oluşturdukları sağlıklı yaşam kurallarını, tıp tarihçisi Prof Ayten Altıntaş kitaplaştırdı.

27.04.2013 00:35

Osmanlı hekimlerinin sağlıklı yaşam kuralları

Tıp tarihi konusundaki önemli çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Ayten Altıntaş’tan çok ilginç ve önemli bir kitap. Osmanlı Hekimleri’nin Sağlık Kuralları, antik çağdan itibaren geçerli olan bir eski tıp anlayışının birikimini aktarıyor. Osmanlı tıp kitaplarında yer alan temel altı kural, “hava”, “yeme-içme”, “spor-hareket”, “duygular”, “uyku” ve “vücudu temizlemek” bu kitabın da bölümlerini oluşturuyor.

Altıntaş, kitabın sunumunda da 1850’lere kadar geçerliliğini koruyan bu eski tıp anlayışının, kendi içinde bir birikim ve deneyimin sonucunda oluştuğunun altını çiziyor. Kitap, sadece bir takım ipuçları ve tavsiyelerden ibaret değil. Özellikle Osmanlı hekimlerinin bedeni, doğayı ve sağlık-hastalık anlayışlarını, bunların temel prensiplerini de okurla paylaşıyor. Günümüzün bilimsel anlayışlarıyla çatışan, uygulanması mümkün olmayan ya da sağlıksız kabul edebileceğimiz pek çok tavsiyeyle birlikte, hâlâ geçerliğini koruyan inanış ve uygulamaları da bu kitapta bulmak mümkün.

Kitaptan beş ilginç başlık seçip, kısa alıntılar yaptık; her zamanki gibi “tadımlık” niyetine...

Temel mesele “mizaç”
Mizaç; yoğrulmak, karışmak manasına gelir. İnsanda bulunan kan, safra, sevda ve balgamın belli oranlarda karışarak meydana getirdikleri bir tabiattır.

Demevî Mizaç: Böyle insanlarda kan çoktur ve diğer hıltlara göre daha baskındır. Demevî mizaçlı kişinin yüzünün rengi pembe beyaz, hatta kırmızıdır. Benzi ve dili kırmızı renkli, idrarı kızılımsı bir renktedir. Demevî mizaçlı kişinin ağzının tadı tatlımsıdır, gövdesinde çıbanlar ve sivilceler çıkar. Böyle insanların çok uykusu gelir, çok esner, gerinir ve gövdesi ağır olur. Kan alınacak yerleri kaşınır, burnu sık sık kanar.

Safravî Mizaç: Bu mizaçta safra hıltı baskındır. Safravî kişiler buğday renkli olur, hatta gözleri ve yüzü sarı renklidir. Bedeni sıcak olup, damarları hızlı ve dolu atar. Safravî mizaçlının ağzı genelde acıdır ve susuzluk hissi fazladır. Genelde yemek iştahı azdır, iştahsızdır ve uykusuzdur. Kolayca midesi bulanır, sıtma tutar gibi titremeleri olur.

Balgamî Mizaç: Balgamî kişiler beyaz ve renksiz benizli olurlar. Bedeni soğuktur, gövdesi gevşek ve ağırdır. Balgamî mizaçlı çok uyur ve tembel tembel hareket eder, genelde gayretsiz ve durgundur.

Sevdavî Mizaç: Bu mizaçta sevda hıltı baskındır. Kanları koyu renkli ve kıvamlıdır. Sevdavî kişiler zayıf bedenli ve kara sarı benizlidirler. Uykuları gelmez, devamlı düşünceli ve kederli olurlar, karamsardırlar. Sevda hıltı genellikle ihtiyarlıkta ve sonbaharda fazlalaşır.

Salgınlarda yenmesi gerekenler
Böyle zamanlarda gıdalardan sirkeli mercimek yemeği yenmeli, sumak ve koruk yemeklerde çokça kullanılmalıdır. Piliç koruk suyuyla veya limon suyuyla pişirilip yenmelidir. Her gün koruk şurubu, ribâs ve kuzukulağı şurubu kullanılmalıdır.

Ayrıca her gün kullanılacak bir ilaç çok faydalı olur. Bu ilaç; koruk suyunun içine beş dirhem gülsuyu, on dirhem şeker ve yarım dirhem tîn-i mahtûm’la hazırlanır. Bunlar karıştırılıp içilmelidir. Bu öyle bir devadır ki vücuttaki kötülüklerin kovulmasında bunun benzeri yoktur, “kanın galeyanını men eyleyüb teşkîn eyler.”

Doğru nefes ve latif koku
Osmanlı hekimleri yaz sıcaklarında doğru teknikle nefes almaya çok önem verirler. Nefes insan bedeninin vazgeçilemeyecek bir kuvvetidir. Eğer bu nefes doğru alınmayacak olunursa yürek bundan etkilenir ve hayati sorunlar çıkar.

Yüreği etkileyen nefes doğru alınırsa sağlık, alınmazsa hastalık sebebidir. Eğer bir kimse sıcak havada yüreğin oynamasından (kalp sıkışması, fenalık geçirme) korkuyor ise aldığı nefesi soğuk nitelikteki latif kokularla serinletmelidir. Serinletici latif kokular çok önemlidir. Bu kokuların başında elma, armut meyvelerinin ve sandalağacı odununun kokusu gelir. Mizacı mutedil kişiler yaz sıcağında oğul otu (melisa), gül, karanfil kokusunu koklamalıdırlar.

Beraber yenmeyecek gıdalar
Yemek-içmek konusunda Osmanlı hekimlerinin çok önem verdikleri bir diğer konu da beraber yenmesi yasak olan gıdalardır. Birçok gıda vardır ki, bir öğünde ikisi birlikte yenmemelidir.

Öncelikle balıkla süt, yoğurt, yaş peynir ve yumurta bir arada yenmez. Bünyeyi bozar, vücutta kulunçlar meydana getirir, hatta cüzzama bile sebep olur derler. Tuzlanmış balıklar ile tuzlanmış etler beraber yenmez. Balık ile kavun veya balık ile incir beraber veya birbirinin peşinden yenmez. Çünkü abraş, bahak, baras denilen ciddi hastalıklara sebep olur. Balık üzerine ayva da yenmemelidir; şişkinlik yapar ve kulunç getirir. Bir diğer kural da tavuk eti ile ekşi gıdaların beraber yenmemesidir. Bunların beraberce çok yenilmesi kulunç hastalığına sebep olur. Tavuk etinin yoğurtla beraber pişirilmemesi gerektiğine de dikkat çekerler.

Uykusuzluk-aşırı uyku
Hekimler uykusuzluk veya aşırı uykuyu “gayr-i tabiî uyku” bölümünde anlatırlar. Uykusuzluk ve gece uyumamak dimağın cevherini eksiltir, beyni etkiler. Sağlıklı yaşam bölümünde uykusuzluk için alınacak tedbirler, ilaçsız olarak uygulananlardır: Öncelikle düzenli ve mutedil sesler, akarsu sesi ve değirmen sesinin uyku getirdiğini belirtir, bu seslerden faydalanılmasını öğütlerler. Özel olarak hazırlanmış havuzlardan akan su sesi rahatlatmak amacıyla yapılmıştır ve böyle yerlerde sakin oturup, bu suyun sesini dinlemek uyku getirir. Uykusuzluk çekenler için en çok tavsiye edilen, bedenle çalışarak yorgun düşmektir. Uykusuzluk çekenler böyle bir işte iyice yorulana kadar çalıştıktan sonra yatarlarsa hemen uyurlar.

OSMANLI HEKİMLERİNİN SAĞLIK KURALLARI
Prof. Dr. Ayten Altıntaş, Maestro Reklamcılık
2013, 176 sayfa, 15 TL.

YORUM YAZ

Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.

Hangi Shakespeare trajedisisiniz?

Hangi Shakespeare trajedisisiniz?

Shakespeare'in bir trajedisinin başrolünde olmak ister misiniz?

William Shakespeare “Bütün dünya bir sahnedir” demiş. Öyleyse bu oyunda hepimize bir rol düşüyor. Meseleyi ciddiye aldığımız için bu haftanın testini komediye hiç bulaşmadan, Shakespeare'in ünlü trajedilerinden dört tanesini kullanarak hazırladık. Başınıza felaketler gelmemesini dileyerek soruyoruz: Hangi trajedide başrol sizin hakkınız?

TESTE BAŞLA

ÖDÜLLÜ SORU

Soruyu doğru cevaplayan 20 kişiye Therese Anne Fowler'ın "Zelda Fitzgerald’ın Romanı" adlı kitabı hediye.

'Soruyu doğru cevaplayan 20 kişiye Therese Anne Fowler'ın "Zelda Fitzgerald’ın Romanı" adlı kitabı hediye.'

Zelda hangi ünlü yazarın eşidir?

  • Ernest Hemingway
  • Henry Miller
  • F.Scott Fitzgerald
  • Vladimir Nabokov