scorecardresearch.com Satranç ve Tüm Öykü Kitapları Radikal Kitap'ta!
Satranç

Satranç

Yazar : Stefan Zweig

Sayfa Sayısı : 88

Yayınevi : TÜRKİYE İŞ BANKASI KÜLTÜR YAYINLARI

Tür : Öykü

SATIN AL
Kütüphaneme Ekle

Sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz
üye olunuz.


Stefan Zweig, çok geniş bir psikoloji birikimini eserlerinde bütünüyle kullanmış ender yazarlardandır. Onun dünya edebiyatında bir biyografi yazarı olarak kazandığı haklı ünün temelinde de bu özelliği, yani yazarlığının yanı sıra çok usta bir psikolog olması yatar.
Satranç, Zweig’ın psikolojik birikimini bütünüyle devreye soktuğu bir öyküdür ve bu öykünün baş kişileri, tamamen yazarın biyografilerinde ele aldığı kişileri işleyiş biçimiyle sergilenmiştir.
Zweig ölümünden hemen önce tamamladığı birkaç düzyazı metinden biri olan Satranç’ı kaleme aldığı sırada, karısı Lotte Zweig ile birlikte göç ettiği Brezilya’da yaşamaktaydı. Satranç’ta da, olay yeri olarak New York’dan Buenos Aires’e gitmekte olan bir yolcu gemisini seçmiştir. Bu gemide tamamen rastlantı sonucu karşılaşan üç kişi: yeni dünya satranç şampiyonu Mirko Czentovic, sıradan bir satranç oyuncusu olan anlatıcı ve bir zamanlar çok usta bir satranç oyuncusu olan, ama hayli zamandır satrançtan uzak kalmış bulunan Dr. B., öykünün aktörleridir.



90’lı yılların sonunda satranç şampiyonu Garri Kasparov ile IBM tarafından üretilen ‘Deep Blue’ bilgisayarlarının maçlarını ve son maçın ardından çıkan tartışmayı hatırlarsınız. Kasparov, mağlup olduğu maçın ardından, insan müdahalesi iddiasını dile getirmiş ve bir rövanş talep etmişti. IBM, iddialara karşı çıkmasına rağmen, ne hikmetse rövanşı kabul etmediği gibi ‘Deep Blue’ projesini de sonlandırmıştı. Birçoğumuzun hatırlayacağı en ateşli satranç “mücadelesi”ydi bu. Elbette satranç tutkunlarının bildiği, tarihe geçmiş başka müsabakalar da vardır. Ama edebiyat tarihinin en büyük müsabakalarından birini, Stefan Zweig’ın Satranç adlı uzun öyküsünden okumalısınız, tabi daha önce okumadıysanız! Zweig’ın uzun öyküsünde iyi niyetli bir köy papazı tarafından evlat edinilen, yetim ve insanı şaşırtacak derecede cahil Mirko Czentovic ile Avusturyalı asilzade bir ailenin varisi Dr. B. arasında, New York’tan Buenos Aires’e hareket eden bir yolcu gemisinde yaşanır efsane müsabaka. Czentovic bütün cehaletine rağmen zihni melekeleri satranç konusunda rakipsizdir. Daha çocuk yaşta, en iyileri birbiri ardına devirip, kısa sürede şöhret basamaklarını tırmanmıştır. New York’tan Buenos Aires’e gitmesinin sebebi yenilmezlik serisini devam ettirmektir. Ancak aynı gemide bir satranç “meczubu” daha vardır. Gizemli Dr.B. yıllarca kaldığı hücresinde kendi kendine oynadığı satranç sayesinde özgürlüğüne kavuşmuştur. Ancak yeniden satranç oynaması kesinlikle yasaktır. Ta ki, ‘kendini sınamak’ isteyene kadar! Stefan Zweig Satranç isimli bu uzun öyküsünde, Czentovic ve bilhassa Dr.B. aracılığıyla bütün psikolojik birikimini gözler önüne sermiştir deyim yerindeyse. Dr.B.’nin anlatıcıya aktardığı eski anıları, ‘psikolojik’ çözümlemenin anatomisi gibidir adeta. Dahası, Zweig Satranç öyküsünde, hep korktuğu ve kaçtığı Nazi zulmünün de bütün korkunç yüzünü göstermektedir. Zira sadece toplama kamplarında değil, Gestapo’nun sorgularda uyguladığı yıldırıcı metodları tüm canlılığıyla aktarır. Aslında bunlar, biraz da Zweig’ın kendi karamsarlığının göstergesidir. İkili arasında yaşanan, sadece gemideki bir avuç satranç meraklısının tanık olduğu bu olağanüstü mücadelenin öyküsü, iki ayrı yayınevi tarafından yayımlandı. Kitabın ismine ve anlattığı öyküye uygun olarak, isteyen okurlar, her iki kitabı aynı anda okuyabilirler. Bu sayede Ahmet Cemal ve Esen Tezel’in çevirisi farklı bir satranç mücadalesine dönebilir! Kitabın sonunu değilse de çeviri mukayesesinin sonucunu söylemeliyim: Berabere!

Çağlayan Çevik
Bir Paragraf

YORUM YAZ

Yorumunuzu girmek için sisteme giriş yapmalısınız.
Eğer üye değilseniz üye olunuz.

DİĞER KİTAPLAR

H.P. Lovecraft testi

H.P. Lovecraft testi

İyi ki doğdun Lovecraft

Korkunun efendisi, fantastik edebiyat ve bilim kurgunun atası Howard Phillips Lovecraft, tam 125 yıl önce bugün doğdu. Kara düşlerin görünmez kitabını yazan ustayı bir testle hatırlayalım istedik. Testi tamamladığınızda ustaya ne mesafede olduğunuzu anlayacaksınız.

TESTE BAŞLA

ÖDÜLLÜ SORU

Soruyu doğru cevaplayan 20 kişiye Christopher Andersen'in “Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi” kitabını hediye ediyoruz.

'Soruyu doğru cevaplayan 20 kişiye Christopher Andersen'in “Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi” kitabını hediye ediyoruz.'

“Eğer ben hayatımın gerçekten neye benzediğini yazsaydım, doğrudan ve peşin peşin, insanlar kaçacak delik ararlardı.” 

Ünlü biyografici Christopher Andersen'in kaleme aldığı Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi işte Jagger'ın bu sözleriyle başlıyor. Hak vermemek elde değil. Zira Rolling Stones 60'larda Beatles ile aynı zamanda müzik sahnesine çıktığında yolunu çizmişti: Beatles ne kadar temiz yüzlü, efendi ve sevimliyse Rolling Stones da bir o kadar sivri dilli, asi, kaba, baştan çıkarıcı ve provokatifti. Rock'n'roll'un kötü çocukları Mick Jagger, Keith Richards, Brian Jones, Charlie Watts ve Ron Wood'un tutkulu ve ateşli müziğinin, uzun soluklu dinamik birlikteliğinin temelinde de bu ilkel ve vahşi enerji yatıyordu. 53 yılı deviren Rolling Stones'un bu baştan çıkarıcı enerjisinde en büyük pay sahibi şüphesiz Mick Jagger'dı.

Daha önce pek çok ünlünün biyografisini kaleme almış olan Christopher Andersen, Mick Jagger: Vahşi Yaşamın Ortasında Bir Çılgın Dâhi kitabında Jagger'in 1943'te Londra'nın kenar mahallelerinden Dartford'da orta sınıf bir ailenin iyi huylu, zeki, çalışkan ve ilgi odağı olmayı seven oğlundan ateşli, seksi ve isyankâr bir şeytana, karizmatik rock tanrısına evrilişini, küçücük bir bekâr evindeki sefil yaşantıdan Jackie Onasis ve Prenses Margaret gibi isimlerle kanka olduğu sosyetik hayata geçişini gözler önüne seriyor. Kibirli, bencil, ele avuca sığmaz bir rock yıldızı olarak Jagger'ın seks, uyuşturucu, rock'n roll, şöhret, para ve aşırılıklarla dolu zevküsefa içerisindeki hayatını iliklerine kadar nasıl yaşadığını, detaylarını sakınmadan anlatıyor; doğrudan ve peşin peşin!


The Rolling Stones hangi yıl kurulmuştur?

  • 1960
  • 1961
  • 1962
  • 1963